Crne rupe
- Detalji
- Napisao: Astronomski magazin
- Kategorija: Crne rupe
Astronomi se već desetljećima iščuđavaju nad Omegom Kentaura, masivnim zbijenim (kuglastim) zvjezdanim jatom. Ono bi trebalo biti puno crnih jama, preostalih nakon eksplozija zvijezda, pa ipak za takvo što ima malo dokaza. Astronomi su sada uporabili arhivirane podatke prikupljene NASA-inim Svemirskim teleskopom Hubble i ...
Pročitaj više: Hubble otkriva prvu od nedostajućih crnih jama u zvijezdanim jatima
- Detalji
- Napisao: AM - AI
- Kategorija: Crne rupe
Astronomi sa Univerziteta u Merilendu (UMD) došli su do otkrića koje iz temelja menja naše razumevanje galaktičke arhitekture. Po prvi put u istoriji posmatranja, supermasivna crna rupa detektovana je na samoj periferiji jedne galaksije, daleko od njenog uobičajenog boravišta. Decenijama je u astronomiji važila dogma da ovi gravitacioni giganti borave isključivo u samim centrima masivnih galaksija. Ovo otkriće ne samo da potvrđuje teoretske modele o postojanju „lutajućih“ crnih rupa, već otvara i potpuno novu eru u istraživanju evolucije svemira.
Pročitaj više: Prva „lutajuća“ crna rupa primećena na rubu galaksije
- Detalji
- Napisao: Astronomski magazin
- Kategorija: Crne rupe
Kada zvezda koja je bar 20 puta masivnija od našeg Sunca potroši svoje gorivo, ona gubi unutrašnji pritisak zračenja koji ju je držao u ravnoteži. U deliću sekunde, gravitacija pobeđuje, izazivajući katastrofalnu eksploziju supernove i ostavljajući iza sebe jezgro zgnječeno u neverovatno gustu tačku – singularitet.
- Detalji
- Napisao: Astronomski magazin
- Kategorija: Crne rupe
Zamislite rano jutro univerzuma, period koji astronomi nazivaju „kosmičko praskozorje“. U ovom surovom i haotičnom vremenu, svega 850 miliona godina nakon Velikog praska, nešto se ne uklapa u naše standardne kosmološke modele. Prema dosadašnjim teorijama, supermasivnim crnim rupama potrebne su milijarde godina da narastu do svojih kolosalnih proporcija. Ipak, mi ih tamo već vidimo – potpuno formirane i nezamislivo moćne. Kako je moguće da su ovi giganti postojali tako rano i šta nam njihova svetlost govori o poreklu svega što poznajemo? Odgovor se krije u specifičnom, dalekom „treperenju“ koje smo upravo, po prvi put u istoriji astronomije, uspeli da dešifrujemo.
Pročitaj više: Šta nam otkriva prvi treperavi kvazar iz praskozorja kosmosa?
- Detalji
- Napisao: Astronomski magazin
- Kategorija: Crne rupe
Duboko u našoj galaksiji, Mlečnom putu, na udaljenosti od oko 7.200 svetlosnih godina, odvija se jedan od najekstremnijih plesova u poznatom svemiru. U sazvežđu Labuda (Cygnus), binarni sistem Cygnus X-1 krije par koji čine plavi superdžin HDE 226868 i njegova nevidljiva, ali zastrašujuće moćna saputnica – prva ikada potvrđena crna rupa.
- Detalji
- Napisao: Miša Bracić
- Kategorija: Crne rupe
Od početka naučnih operacija Svemirskog teleskopa Džejms Veb (STDžV) 2021. godine, astronome su zbunjivali neobični objekti koji se na njegovim snimcima pojavljuju kao male crvene tačke. Posle dve godine detaljne analize Vebovih posmatranja, istraživači iz Centra za kosmičku zoru Instituta Nils Bor pri Univerzitetu u Kopenhagenu ponudili su objašnjenje ovog fenomena, otkrivajući ekstremne procese koji su se odvijali u ranom univerzumu.
- Detalji
- Napisao: Astronomski magazin
- Kategorija: Crne rupe
Posluživši se novim opservacijama provedenima NASA-inim Svemirskim teleskopom Hubble, kao i nekim teleskopima na površini Zemlje, astronomi su uočili utjecaj kojega na plin oko Betelgeza ostvaruje njegova nedavno otkrivana zvijezda pratilja, Siwarha (arap. "njena narukvica"). To istraživanje, koje su proveli znanstvenici iz Centra za astrofiziku | Harvard & Smithsonian (CfA), otkrilo je trag od gustog plina koji se kovitla kroz Betelgezovu ogromnu napuhanu atmosferu. To baca novo svjetlo na čudnovate i neubičajene načina ne koji je ta zvijezda mijenjala svoj sjaj.
Pročitaj više: Hubble pomaže uočiti brazdui koju za sobom ostavlja neuhvatljiva Betelgezova pratilja
- Detalji
- Napisao: Astronomski magazin
- Kategorija: Crne rupe
Koristeći NASA-in Svemirski teleskop Hubble, jedan istraživački tim je otkrio novu vrstu astronomskih objekata - plinom bogati oblak od tamne tvari, lišen zvijezda, kojega se drži rekliktom ili ostatkom nekadašnjeg procesa oblikovanja galaktika. Objekt je dobio nadimak Oblak-9 (engl. Cloud-9) i on predstavlja prvu takvu formu pronađenu u svemiru, koja unaprjeđuje naše razumijevanje nastanka galaktika, ranog svemira i prirode same tamne tvari. ("Cloud nine" (doslovce "oblak devet") je izraz vrlo sličan našem "sedmom nebu". Ako je netko "on cloud nine", to znači da je stanju euforije, "na sedmom nebu"! Prim. prev.)
Pročitaj više: Hubble istražuje 0blak-9, prvi od nove vrste objekata!
- Detalji
- Napisao: Astronomski magazin
- Kategorija: Crne rupe
Među najzagonetnijim kozmičkim pojavama koje su otkrivene u posljednjih nekoliko desetljeća su i kratki, ali vrlo sjajni bljeskovi plavog i ultraljubičastog svjetla koji postupno blijede, ostavljajući za sobom slabu rendgensku i radiovalnu emisiju. S tek malo više od desetak dosad otkrivenih pojava te vrste, astronomi su raspravljali o tome izazivaju li ih supernove od neke neobične vrste ili, pak, upadanje međuzvjezdanog plina na crne jame. (Dosad je u vidljivom svjetlu opaženo nekoliko desetaka takvih bljeskova, ali su za samo mali dio njih bili viđeni rendgenski i radiovalni posjaj. Prim. prev.)
- Detalji
- Napisao: Miša Bracić
- Kategorija: Crne rupe
Nova studija je analizirala preko 1 600 galaksija koje su tokom dve decenije posmatrane NASA-inom svemirskom rendgenskom opservatorijom Čandra.
KOJI TELESKOP DA KUPIM?
